14.04.2000 - Aşure Günü Alışveriş Yapmak Berekettir, Ailesine İkram Etmek, Komşuya Dağıtmak, Aşure Tatlısı

Aşure günü ile ilgili olarak hatırlatacak olursam; bugünde eğer çoluk çocuğunuza, evin içine; yiyecek, içecek çok şeyler alır da evde bolluk, bereket olursa, bu da uygun olur. Bunu da yapın!

Bu hususta da iki hadis-i şerifi okumak istiyorum size. Birisi Ebû Saîd el-Hudrî Hazretleri'nden, Tayâlisî ve Mevâhibü Ledünniyye ve diğer kaynaklarda İbn-i Mes'ud'dan; İbn-i Abdilber'de, İbn-i Hibban'da, Beyhakî'de, İbn-i Adiy'de Ebû Hüreyre (r.a) dan şöyle rivayet edilmiş:

Men vessea alâ iyâlihî fî yevmi âşûrâe ve’s-selallâhu aleyhi fî senetihî küllihâ "Kim çoluk çocuğuna, aile halkına aşure gününde bir genişlik, bolluk sağlarsa; yiyecek, içecek, giyim, kuşam hususunda evde şöyle bir şenlik, bolluk olursa çarşıdan bir şey alınıp eve getirilirse; Allah da ona, böyle yapan aile reisine bütün sene içinde tamamen bolluk bereket ihsan eder. Genişlikler... Rızık ve nimet çokluğu bahşeder."

Bir hadis-i şerif bu...Aynı konuda diğer bir hadis-i şerif Câbir (r.a) den:

Men vessea alâ nefsihî ve ehlihî yevme âşûrâe vesseallâhu aleyhi sâire senetihî "Kim bizzat kendi şahsı üzerine ve ailesi üzerine aşure gününde bolluk ve genişlik sağlarsa; nimet, yiyecek, içecek, giyecek konularında bol bol, cömertçe ikram ederse, sağlarsa; Allah-u Teâlâ Hazretleri o senenin öteki günlerinde de ona bolluk, bereket, genişlik ihsân eyler."

Demek ki aşure gününde çarşıya pazara çıkacağız; filelerimizi, çantalarımızı dolduracağız.

Eskiden file kullanılmazdı. Zenbil denilen, içine konulan şey görünmeyen kaplarla çarşıdan, pazardan bir şeyler getirilirdi. Bu fileler hafif oluyor tabii, o bakımdan güzel. Çok şey alıyor, güzel... Fakat içindeki malzeme görülüyor. Eskiden alınan şeyleri göstermeyi "alamayanların canı çeker, üzülürler" diye büyüklerimiz uygun bulmamış. İçi görünmeyen torbalarda veyahut zenbil dediğimiz kaplarda pazar malzemesini eve getirmişler. "Haa bak, üzüm var!.. İşte bak, elma almış! İşte sebzelerden, meyvelerden renk renk şunlar var... Ay şunu ne kadar canım istedi!" filân demesin alamayan fakirler diye, böyle bir nezaket, zerâfet...

Hatta yemek dükkânlarının bile sokak tarafları boyalı olurdu. Yâni parası olmayan, içeri giremeyen, yemek yiyenleri görüp de ağzı sulanmasın diye... Bu eskilerin töresi...

Kendileri bir yemek yaptıkları zaman konu komşuya da dağıtmak vardı. "Bunun kokusunu onlarda duymuştur, canları çeker." diye. "Haydi bakalım kızım, al bu tabağı, şu komşu teyzenin kapısını çalıver! Bunu ona hediye ediver!.." "Haydi bakalım bir daha gel, şu tabağı da öteki komşuya ver!" diye dağıtılırdı. Veyahut meyvalardan, bağdan, küfeden bir şeyler geldiği zaman etraftaki görenlere, komşulara göz hakkı olarak verilirdi. Duymuşsa kokusunu, canı çekmişse, canı ister diye böyle iyilikler, hediyeleşmeler olurdu komşular arasında.

Tabii bir de bu aşure gününde, bizim örfümüzde bir şey daha var; buğday, üzüm, fındık, fıstık, çeşitli böyle kuru yiyecekler, tatlı incir, kayısı vs. parçaları katılarak, hoş kokulu, gül kokulu bir güzel tatlı yapılıyor. Üzerine nar, fındık vs. konuluyor, ceviz döğülüyor; güzel bir tatlı oluyor. Buna da aşure tatlısı diyoruz, kısaca aşure diyoruz.

Bu evlerde gelenek olarak, töre, adet olarak yapılıyor. Konu komşuya da dağıtılıyor. Bir hayır olsun, sevap kazanılsın diye aşure günü tatlı dağıtılıyor komşulara... Bu da güzel bir şey. Hem dedelerimizin güzel adetini devam ettirmiş oluruz, hem de bazı kimseleri sevindirmiş oluruz. Onun için, inşaallah güzel güzel aşure tatlısını da yaparsınız; kaselere, tabaklara koyup konu komşuya hediye edersiniz. Çünkü hediyeleşmek muhabbetin artmasına sebep olur.

İslâm da muhabbete çok önem veriyor. Müslümanlar arasında muhabbet olması, insanlar arasında, komşular arasında geçim olması; ailenin fertleri arasında sevgi, saygı olması; milletin fertleri arasında böyle uyum ve sevgi, bağlılık, muhabbet olması çok önemli...