Cabir Bin Hayyan - Atom

Modern kimyanın kurucusu, meşhur İslam âlimi, tebe-i tâbiîndendi. Bazen, el-Harrani ve el-Sufi olarak adlandırılır, bir aktarın oğluydu. Batıda "Geber" adı ile tanınır. Doğum ve ölüm tarihleri kesin olarak bilinmemekle beraber 721 – 805 tarihleri arasında yaşayan mucidimiz Horasan’ın başkenti olan Tus’da doğdu. Küçük yaşta iken ailesi ile birlikte Küfe şehrine gelip yerleşti.

Emevî veliahdı Hâlid bin Yezid ve Peygamber Efendimizin torunu İmam Cafer-i Sadık’tan dersler alıp hizmetinde bulundu. Temel din ilimlerini ve tıp dâhil, bütün fen ilimlerini öğrendi. Kısa zamanda öylesine seçkin bir bilgi ve mevkiye ulaştı ki, önce Harran Üniversitesi fizik ve kimya profesörlüğüne, daha sonra da “Reis’ül-müderrisîn” bu günkü ismi ile rektörlük makamına getirildi. Bu arada halifenin özel doktorluğunu da yaptı. Himaye gördüğü Bermekî’lerin bir savaşta yenilmesi üzerine ömrünün sonlarına doğru Küfe'ye çekildi ve ölümüne kadar orada kaldı. 

Ortaçağ kimyasının en büyük ismi olan mucidimiz modern kimyanın babası sayılır. Tabiri caizse kimyanın Hipokrat’ıdır. Kendinden sonra gelen mucitlerimizden Razi ve İbni Sina gibi İslam Bilginleri ondan söz ederlerken “üstatlar üstadı” derler. İki bin civarında yazılı eseri bizlere bıraktığı bilinen Cabir bin Hayyan’ın kimya başta olmak üzere, tıp, fizik, astronomi ve felsefe alanlarında birçok hizmetleri oldu. Bunların içinde hiç şüphe yok ki, en önemlisi atom bombasıyla ilgili tespitiydi. Atomla uğraşan Avrupalı bilginlerden bin sene kadar önce atomla ilgilenmiş, tarifini yapmıştı.

Yaklaşık 1200 yıl önceleri idi. Zamanının en büyük üniversitelerinden olan Harran Üniversitesi Baş müderrisi yani rektörü bütün heybetiyle, zihinlerde şimşekler çakan, herkesi hayrete bırakan, gerçek mahiyeti ancak asırlar sonra anlaşılabilecek buluşunu açıklıyordu:

“Maddenin en küçük parçası olan ‘cüz-ü lâ yetecezzâda yani atomda yoğun bir enerji vardır. Yunan bilginlerinin iddia ettiği gibi onun parçalanamayacağı söylenemez. Parçalanabilir ve parçalanınca da öylesine bir güç meydana gelir ki, Bağdat’ın altını üstüne getirebilir. Bu Allah’ın nişanıdır.” 

Öğrencileri hayrete düşüren bu fikrin sahibi Cabir bin Hayyan’dan başkası değildir.