Abdurrahman Es Sufi - Astronomi, Yıldız Kataloğu

Abdurrahman es-Sûfi H.291(M.903'de) Tahran yakınlarındaki Rey şehrinde dünyaya geldi. Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Büveyh hanedanından Adudü’d-Devle'nin hocası ve dostu olmakla beraber, bu hanedanın diğer mensuplarıyla da yakın ilişki kurduğu bilinmektedir. Bu yakınlık; sarayın bahçesine bir rasathane kurulması sonucunu getirdi. Burada bir çok rasatlar yaparak, önemli eserlere imzasını attı. 986 yılında, geride insanlığın hizmetine bir çok eser bırakarak hayata gözlerini yumdu.

Uzun yıllar süren rasatlarla yıldızların yerlerini, büyüklüklerini, aralarındaki mesafeleri, konumlarını tesbit etti. Yunan astronomlarından Hipparkhos'un 2'nci yüzyılda düzenlediği yıldız kataloğunun eksik ve hatalı olduğunu; yanlışları bulunduğunu, bir çok sabit yıldıza yer vermediğini tesbit etti. Ve bu yıldızların yer, büyüklük, parlaklık derecelerini hesapladı. Hiparkhos’un ve Batlamyus’un eserlerinden çok daha üstün ve ilmi değere sahip yeni bir yıldız kataloğu hazırladı ve gökyüzü haritasını çizdi, renklendirdi ve onu yıldızlarla süsledi. Şekillerle meseleleri izah etti. Özelliklerini açıkladı. Birde gökyüzünü andıran bir küre yaptırdı. Bu gün bu kürenin Mısır’ın başkenti Kahire’de bir astronomi müzesinde bulunduğu biliniyor.  

Ayrıca o, Satürn, Jüpiter, Mars(Merih), Venüs, Merkür gezegenleri ile ilgili bir tablo da hazırladı. Jeodojik rasatlar yaptı. Güneş yılını hesapladı. Güneş'in yüksekliğini ölçmekte kullanılan usturlapların ölçme duyarlılığını arttırdı.

Abdurrahman es-Sûfi devrinin en büyük astronomlarından olup batılıların hakkında en çok makale yazdıkları astronomlardan birisidir. H.Suter İslam Ansiklopedisine yazdığı Abdurrahman es-Sûfi maddesinde, onun İslam dünyasının en seçkin astronomlarından biri olduğunu kaydeder.

Bilim adamı olan  Abdurrahman es-Sûfi’nin astronomi aletlerinin ve enstrümantal tekniklerin geliştirilmesinde de önemli katkıları olmuştur.