İbn-i Rüşd - Tıp ve Felsefe

Meşhur İslam bilginlerinden, büyük mütefekkir, doktor, astronom ve matematikçidir. Ünlü filozof Aristo’nun yorumlayıcısı olmakla meşhur olmuştur. Birçok batılı bilgin İbn-i Rüşd’ün düşüncelerinin tesiri altında kalmıştır. İbn-i Rüşd 1126 yılında Endülüs’ün Kurtuba şehrinde doğdu. Maliki mezhebinden fakihler ve kadılar yetiştirmiş bir aileye mensuptu. Dedesi Ebu El-Velid Muhammed İbn-i Rüşd, Murabıtlar hanedanının Kurtuba ’da ki en yüksek dereceli kadısıydı. Ondan sonra da babası Ebu El-Kasım Ahmed, aynı makamda görev yaptı. Dedesine nispetle İbn-i Rüşd diye meşhur oldu. 

İbn-i Rüşd ilköğrenimini Kurtuba ‘da yaptı. Zamanının ilim merkezi olan Kurtuba ‘da Kelam, fıkıh, edebiyat, fizik ve tıp öğrendi. Şiirle ilgilendi. İşbiliye ’de Kadılık yaptı. Daha sonra kendisini tamamen düşünmeye, tefekküre verdi. Farabi, İbn-i Sina ve Gazali’nin eserlerini tekrar tekrar okudu.

Felsefecilerin eserlerini inceleyip, Aristo’nun tesirinde kalan İbn-i Rüşd, her şeyin akıl ile anlaşılabileceğini ileri sürdü. İleri sürdüğü fikirlerin İslam Dininin esaslarına ters düşmesi, Müslümanlar arasında hoşnutsuzluklara sebep oldu, bu nedenle halife de İbn-i Rüşd’ü öğrencileriyle birlikte Kurtuba yakınlarında Lucena kasabasına sürgüne göndermiştir. Buna rağmen kısa süre sonra araları yeniden düzeldi ve hayatının son günlerini, tekrar getirildiği Marakeş’te ki sarayda geçirerek 10 Aralık 1198 tarihinde orada vefat etti.

Zamanının en büyük doktorlarından birisi olan İbn-i Rüşd tıp sahasında on altı eser vermiştir. Bunlar arasında Külliyat fi’t-Tıp en tanınmış olanıdır.  Yüz yıllarca Avrupa Üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuştur. Bir tıp ansiklopedisi olan Külliyat fi’t-Tıp hastalıkları tek tek ele almaktadır. İbn-i Rüşd, bu eserinde hiçbir insanın hayatında ikinci bir defa çiçek hastalığına yakalanmayacağını söyler ve sebeplerini izah eder. Onun gözdeki retina tabakası ve çalışma tarzı hakkındaki açıklamaları da oldukça enteresandır. Denilebilir ki, tıp tarihinde gözdeki retina tabakasının fonksiyonunu ilk defa ilmi açıdan izah eden âlim, İbn- i Rüşd’dür. Üzerinde durduğu en önemli meselelerden birisi de büyük kan dolaşımıdır. Külliyat’ında bu dolaşımın şemasını ana hatlarıyla göstermişti. Onun dikkat çekici diğer bir özelliği de, Pasteur’den önce mikrobik hayat üzerinde durmasıdır. 

İbni Rüşd en çok Aristo'nun eserlerinden yaptığı, bugün Batı'da pek çoğu unutulmuş, tercüme ve şerhleriyle ünlüdür. İbni Rüşd, dinle felsefeyi birleştirmeye, Aristo'nun düşünce sistemini İslam ile kaynaştırmaya çalışmıştır. Ona göre İslam'la felsefe arasında bir çatışma yoktur. Kişinin hem felsefe, hem din yoluyla hakikate erişebileceğini düşünmüştür.