Battani - Yıl Hesaplaması

Batıda Albategnius diye şöhret bulan, devrinin en önemli astronomu  ve matematikçisi olan Battânî 858 yılında Urfa’nın Harran bölgesindeki Battan kasabasında doğdu. Asıl adı Muhammed bin Cabir bin Sinan er-Rakkî olup, künyesi Ebu Abdullah’tı. İlk eğitimini kendisi de bir bilim adamı olan babası Cabir bin San‘an el-Battânî ‘den aldı.

Hayatının büyük çoğunluğunu Fırat nehri kıyısındaki Rakka’da geçirdi. Bulunduğu yerin zenginlerinden olmaları nedeni ile burada kendisine özel bir rasathane yaptırdı ve zamanın en modern aletleri ile donatarak tam 42 yıl son derece önemli gözlem ve çalışmalar yaptı. Sonraları Bağdat’a gidip yerleşen Battânî 929 yılında Rakka’ya döndü ve Samarra kenti civarındaki Kasralcıs’ta aynı yıl vefat etti.

Battânî, keskin bir zekâya sahipti. İlmi ölçmelerde mekanik aletler kullanıyordu. Çünkü o devirde henüz teleskop ve diğer gözlem aletleri mevcut değildi. Kullandığı aletler sebebi ile hesaplamalarında az çok hata olabiliyordu. Usturlap, mikyas, güneş saati, rubu dairesi kullandığı belli başlı aletler arasında idi. 

Mucit Battânî astronomi konusunda zirve isimlerden olup çok önemli keşifleri vardır. Bunlardan en önemlisi bir güneş yılının 365 gün, 5 saat, 46 dakika ve 24 saniyeden oluştuğunu bulmasıydı. Bu keşif, günümüzde son derece gelişmiş teleskoplar ve ilmi hesaplamalar sonucu bulunan 365 gün 5 saat 48 dakika 46 saniye rakamlarına göre sadece 2 dakika 22 saniye gibi çok az bir eksikle hesaplanmıştır. Görüldüğü gibi, Battânî güneş yılının uzunluğunu öyle hassas hesaplamıştı ki bu günkü ölçümlere son derece yakındı. Ayrıca Battânî günümüzde sapma açısı denilen Dünya'nın Güneş etrafındaki dönüşüne nispetle kendi ekseni etrafında dönüşünün meylini de hesaplamıştı.