Fergani - Güneş Tutulması

9. yüzyılda yetişmiş, ekliptik meyli ve Güneş’in de kendine göre hareketli olduğunu ilk defa keşfeden büyük Müslüman astronomi ve matematik alimi. Fergânî Batı bilim dünyasında Alfarganus adıyla tanınır. Çağının bilim ve kültür merkezlerinden olan Türkistan'ın Fergana bölgesinde bulunan ünlü bir Türk ailesine mensuptur. Doğum ve ölüm tarihi tam olarak bilinmemektedir.

Ahmet Ferganî, ilk öğrenimini zamanın kültür merkezi olan ve ünlü bilginlerin yetiştiği Fergana'da yaptı. Büyük bir ihtimalle astronomi konusundaki ilk bilgilerini de babasından aldı. Belli bir seviyeye geldikten sonra mevcut bilgilerine yeni bilgiler katmak amacıyla o devirde İslam aleminin devlet ve ilim merkezi olan Bağdat'a gitti. Ömrünün yarısına yakınını burada geçiren Fergânî, kısa sürede matematik ve astronomi konularındaki bilgisini Bağdat bilim çevresine kabul ettirdi. Bilimin gelişmesine olan katkılarıyla bilim tarihinde adlarından övgüyle bahsedilen Abbasi halifelerinin en ünlü bilginleri arasına girdi.İlmi çalışmalarında deneye dayanan inceleme ve araştırmalar yapıp Gök cisimlerinin hareketleriyle uğraştı. Kur'an-ı Kerim'in ve aklın prensiplerine uymayan Batlamyus’cu astronomiyi ilk defa tenkit edenler arasında yer alarak, bu konuda yankı uyandıran yorumlar yazdı.

Ahmet Fergânî, Halife El-Me'mun'dan başlayarak El-mütevekkil zamanına kadar El-Cezire'de yaptığı araştırmalar, yazdığı eserler ve bulduğu ölçüm aletleriyle zamanın önde gelen alimleri arasında yer aldı. Onun astronomi, matematik, coğrafya ve mekanik sahasındaki çalışmaları bu bilimlerin gelişmesine önemli ölçüde yardımcı oldu. Onların temellerini güçlendirdi ve yeni gelişmelere yol açtı. Daha sonraki devirlerde aynı konuyla ilgilenen alimler, Fergânî'nin eserlerinden istifade ettiler. Fergânî'nin tesirleri o devirdeki tüm Türkistanlı alimler ve Avrupalı bilginler üzerinde de görülür. Latince'ye tercüme edilen eserleri, asırlarca Avrupa üniversitelerinde okutuldu

Fergânî’nin en dikkat çeken çalışmalarından biri, Güneş tutulmasını önceden belirlemek için keşfettiği yöntemle, 842 yılında bir güneş tutulması olacağını önceden tespit etmesi ve o gün bu konuda rasathanelerde bulunup incelemeler yapmasıdır. Dünyanın yuvarlak olduğu konusunda da yeni deliller göstermiştir.