Dua 01

Rahman ve Rahim Allah’ın adıyla

“ Hamd(in övme ve övülmenin her türlüsü), âlemlerin (tek) Rabbi (1) olan Allah’adır.

1        Rab; bir insan, bir toplum, veya birşey üzerinde otorite iddiâsında bulunmadır. Rab; aynı zamanda besleyen, büyüten ve varlığı devam ettirme gücüne sâhip olandır. Kurumsal olarak kâinatta hertürlü otoritenin asıl kaynağı, sâhibi ve hayata hükmü geçerli olandır ki O da ancak Allah’tır. O’nun emrini beğenmemek ve dışlamak Allah’ı Rab olarak tanımamaktır.

 

(O) Rahmân’dır (dünyada bütün yaratıklara bol merhamet edendir), Rahîm’dir (âhirette yalnız mü’minlere acıyıp, mağfiret edecek olandır). Din gününün (âhirette hesap gününün) mâliki/hükümrânıdır. (Ey Rabbimiz!) Yalnız sana (ibâdet ve itaatle) kulluk eder ve (her hal ve ihtiyacımızda) ancak senden medet umar/yardım dileriz.(2)

2               Bu âyet inananların Allah’a verdiği bir taahhüttür. Bilmemiz gerekir ki, Allah’a kulluk, yalnız O’na ibâdet etmekle değil, hem ibâdet hem de emir ve yasaklarına itaatle gerçekleşir. Çünkü Allah, yalnız ibâdet ilâhı değildir. Bunun içindir ki İslâm “lâ ilâhe illallâh” ile başlar, “iyyâke na‘büdü” ile yürürlüğe girer. Kur’an’da birçok yerde Allah’a kulluk emredilir. Çünkü insanları, bütün emirlerine itaatte kul etme hakkı ancak O’nundur. Zaten Allah da insanları bunun için yaratmıştır (51/56). Çünkü Bir’e kul olmayan bine kul olur; Allah’a kullukta yücelik ve hürlük, kula kullukta ise, esâret ve küçülme vardır. Seyyid Kutub, tefsîrinde: “Öyle bir zaman gelir ki insanlar, Allah’ı sözde inkâr etmeyebilir, O’na ibâdeti de terketmezler, ama, o ibâdeti ya birine gösteriş olarak yaparlar, ya helal ve haramı (serbestlik ve yasakları) ta‘yin ve ilanda, başkalarının İslâm’a aykırı emirlerine istekle itaat ederler, ya da İslâm’a aykırı olarak bir kimseye sığınmak ve ondan bir pâye elde etmek isterler ki (4/139; 35/10), bu durumda onları rab kabul etmiş, onlara tapmış ve kulluk etmiş olurlar (9/31). Böylece ‘müslümanım’ dedikleri halde -Allah korusun- şirke düşerler” der. İslâm öncesi Arap müşrikleri de ideolojileri yönünden Allah’ı inkâr etmiyorlar, fakat O’nun, hayatlarında hükümleri geçerli olan Rab olmasını kabul etmiyorlardı. İşte Allah’a; Rab, Mâlik (Hükümrân) ve tek İlâh olarak (112/1-4) inanmamak şirk olur

 

 Bizi doğru yola (İslâm’a) ilet. (İslâm ile yaşat).Kendilerine (lütfundan) nîmet verdiğin (iyi) kimselerin yoluna (ilet);  (emirlerine âsi olmuş ve) gazâba uğramışların ve sapıtanların değil (Yâ Rabbî).(3)(Âmin...)

 

 3        Yahudiler, hıristiyanlar ve diğerleri gibi. Yahudiler dinlerini merâsimleştirdiler, peygamberlerini küçük düşürdüler, devre dışı bıraktılar, hakaret ettiler, hatta bazısını öldürdüler. Hıristiyanlar ise peygamberlerini ilâhlaştırdılar, “Din vicdan işidir“ diye onu vicdanlara hapsettiler ve dîni dünyevîleştirirler. Halbuki inancı/dini, kişinin iç dünyasına ait birşey olduğunu söyleyip, onu vicdanla sınırlı bir alan içine hapsetmek ve kişiyi, dînî yaşamından engellemek yanlış ve geçersizdir. Çünkü vicdanda olan herşey heryerde var demektir. Bu yönden bunu hegomonik/baskıcı usûl ve üslûpla bastırmak, insan onurunu zedeleyen bir tavır olmuştur.

 

4        Âmin: “öyle olsun, kabul eyle” anlamındadır ve âmin demek sünnettir. Sesli namazlarda Hanefîlerde imam ve cemaat sessiz, Mâlikilerde yalnız cemaat sesli; Şâfiî ve Hanbelilerde imam ve cemaat sesli okumaları menduptur. Besmeleler, İmam Şâfiî’ye göre, sûreye dâhil sayıldığından sesli namazlarda açıktan okunur.