Bahauddin Nakşibend

Hâce Muhammed Bahâuddin Nakşibend Hazretleri'nin bazı sözleri şunlardır:

Ona fenanın kaç çeşit olduğunu sordular; o da büyüklerin fenâyı iki noktada topladıklarını söyledi:
1.Zulmânî ve tabîî olan şu cismanî vücuddan fâni olmak
2.Nûranî vücuddan fâni olmak

Birinci fenada, Hak Teâlâ’nın zuhuru ile O’ndan başka ne varsa görünmez olur. Güneş doğunca yıldızların görünmez olduğu gibi. Mâsivâ fenâya erenin gözünden kaybolur. Onun tek gördüğü Hak Teâlâ’dır. 

İkinci fenâ, fenânın fenâsıdır. Bu artık fenanın da hissedilmez olması, oraya varanı meşgul etmemesidir. Artık rûhânî vücud da hissedilmez olmuştur. Çünkü şuur da ruhânî varlığın ayrılmaz vasfıdır. Şuur, şuurla zâil olunca ruhânî vücud da bu makamda kaybolur. Artık ruh devamlı zikreder, kalb durmadan secde eder. 

Dil ile yapılan zikir malumdur. Ruhun zikri ise insanlarla beraber olsa da Allah ile huzur halinin galib bulunmasıdır. Sırrın zikri, Hak’dan başkasıyla huzur olmamaktır. Bu durumda olanın kâinattan haberi yoktur. Allah ile huzura dalmış demektir.