31.10.1997 - Kolay, Yumuşak Huylu Olmak, İnsanlara Yakın Olan Kişi Cennetliktir

es-Selâmü aleyküm ve rahmetullâhi ve berekâtüh!

Bu seferki hadîs-i şerîfler -yanımdaki hadis kitabından- ahlâk üzerine seçtiğim hadîs-i şerîfler. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'den Ahmed b. Hanbel rahmetullâhi aleyh -Hanbelî mezhebinin imamı, önderi, müçtehid-i âzam, azîm, mübarek, hadis alimiydi aynı zamanda- Peygamber Efendimiz'den rivayet etmiş ki şu hadîs-i şerîfi;

Hurrime ale'n-nâri küllü heyyinin leyyinin sehlin karîbin mine'n-nâsi.

Bakın bu da kısa bir hadîs-i şerîf ama anlattığım zaman anlamını siz de çok hayran kalacaksınız.

Hurrime ale'n-nâri. "Cehenneme haram kılındı."

Yani cehenneme girmeyecek, atılmayacak; azap görmeyecek, azaba uğramayacak. Cehenneme birileri sokmak istese, itmek istese bile cehenneme girmesi yasaklandı, haram kılındı, olmaz böyle şey, asla cehenneme girmez. Yani muhakkak cennete girecek, asla cehenneme düşmesi bahis konusu değil.

Kim? Nasıl insan?

Küllü heyyinin. Heyyin, "hafif" demek, böyle ehemmiyetsiz... Leyyinin. Leyyin, "yumuşak" demek. Sehlin, "kolay" demek. Karîbin mine'n-nâsi, "insanlara yakınlık gösteren" demek. "Bu sıfatlara sahip her insan cehenneme haram kılınmıştır." buyuruyor Peygamber Efendimiz.

Demek ki hepimizin nasıl müslüman olması lazım?

Biz İslâm'ı biraz başka türlü anlıyoruz. Bu hadîs-i şerîfteki gibi düşünmüyoruz. Birçok kimse İslâm'ı sertlik gibi görüyor, öyle algılıyor, o yanlış. Bazısı da öyle uygulamaya kalkıyor, o da yanlış. Bak, İslâm hakkında Peygamber Efendimiz sıfatlar veriyor, iyi bir müslümanın nasıl olması gerektiğine dair kelimeler sıralıyor.

Heyyin; önemsiz, hafif, kolay mânasına gelen bir sıfat. Müslüman heyyin olacak. Yani misafir edilemez, konuşulamaz, yanına sokulunamaz, arkadaşlığını devam ettirmek son derece zor olan, çetin bir insan olmayacak. Kolay bir insan olacak. Ulaşılması, yanına gidilmesi kolay bir insan olacak. Çetin, ağır, sert, etrafına sıkıntı verici bir insan olmayacak. Heyyin olacak; yumuşacık, kolaycacık bir insan olacak.

Leyyin ne demek?

"Yumuşak" demek. Yumuşak huylu, yumuşak tavırlı, yumuşak bakışlı, yumuşak sözlü olacak, sert olmayacak. Ama herkes, bir de bakıyorsunuz, karşısındakine sanki düşmanmış gibi, öyle ağır sözler, tavırlar, hakaretler... Küsüyor.

Harem-i Şerif'ten çıktık, Hicaz'da, geçtiğimiz senelerde... Yolda konuşuyoruz, namazdan sonra, yatsı namazının arkasından sohbet ediyoruz. Birisi bana mesleğimi sordu, ben de dedim:

"Türk-İslâm Edebiyatı profesörüyüm."

Adam ondan sonra -birkaç gün oralarda kaldık- bizi görünce yüzünü çeviriyor, hiç yüzümüze bakmıyor.

Yanlış anlamış sözümüzü.

"Sen ırkçılık yapıyorsun. Böyle şey olur mu? İslâm'da böyle şey yoktur." diyor.

Kalın kafalı, anlamamış. Türk Edebiyatı değil de İngiliz Edebiyatı da öğretebilirdim, İngiliz Edebiyatı profesörü de olabilirdim. O iyi müslüman olmaya mâni değil ki... Müslümanın her ilmi öğrenmesi lazım; fizik, kimya, matematik... Hatta ne bileyim, Uzakdoğu güreşlerini, savunma sporlarını, idmanlarını, usullerini de öğreten bir hoca olabilirdim. Bu darılınacak bir şey değil ki. Adam sert, anlayışsız... Müslüman müslümana darılmaz. Müslümanın müslümana darılması haram. Sert... Mesleğimi sordu, mesleğimi de doğru düzgün anlayamamış, yanlış yorumlamış, benimle konuşmamaya kalktı.

Müslüman böyle olmayacak, nasıl olacak?

Kolay, yanına kolay yanaşılabilen bir insan olacak. Haşin olmayacak. Yumuşacık olacak. Sözü yumuşak, sert değil, savaş gibi değil. Bakışı yumuşak, tavrı sıcak olacak.

Sehlin, sehil de "kolay" demek.

Araplar birisi yanına geldiği zaman merhaba derlerdi, ehlen ve sehlen derlerdi.

Yani ne demek?

Geniş bir yere geldin, rahat et, sana ehil olan, arkadaş olan, samimi olan insanların arasına geldin. Yanlarında yaşaması zor olmayan kolay insanların yanına geldin. Ehlen ve sehlen derlerdi. Müslüman yumuşak olacak, kolay olacak, tatlı olacak...

Bu, kelimeleri az ama anlamı çok derin olan hadîs-i şerîfteki iyi müslümanın sıfatlarını bir daha hatırımızda tutalım. Heyyin olacak, leyyin olacak, kolay olacak, yumuşak olacak, sehl olacak.

Üç tane; heyyin, leyyin, sehlin.

Dördüncü sıfat da karîbin mine'n-nâsi, insanlara yakın olacak.

Yakınlık gösteren, insanların kendisinin yanına gelebildiği, insanlara sokulan insan olacak. Yani uzlette, infiratta, insanların yanına yanaşmayan, tek başına yaşayan, kaşları çatık duran, mahallede kimseyle selamlaşmayan, camide kimsenin yüzüne bakmayan, camiye gitmeyen, cemaate karışmayan, toplumsal çalışmalara iştirak etmeyen bir insan olmayacak. İnsanlara yakın olacak.

Bakın ne kadar sıcak bir insan tipi istiyor Peygamber Efendimiz... Sokulgan, kendisinin yanına sokulunabilen, yumuşacık, tatlı, geçimli bir insan tavsiye ediyor. Hepimizin öyle olması lazım.

Maalesef bunun aksini görüyoruz. Maalesef tahammülsüzlük, sertlik görüyoruz. Bunlar İslâm'a uymayan şeyler. Ama kimse bunu bilmiyor.

Kısa kelimelerden oluşmuş, veciz ama çok kıymetli  hadîs-i şerîf okuduk. Birisinden merhameti öğrendik, ötekisinden de başka insanlarla sokulgan, geçimli, yumuşak, tatlı, anlayışlı olarak münasebette bulunmayı öğrendik.

Allahu Teâlâ hazretleri cümlemizi en güzel huylar ile bezenmiş, ziynetlenmiş, olgunlaşmış, en güzel huylara sahip olarak insân-ı kâmil olmak mertebesine yükselmiş, iyi, tam müslümanlardan eylesin. Üzerimizde kötü huylarımız varsa yardımcımız olsun, kötü huylarımızı attırsın, kötü huylardan bizi kurtarsın, kötü huyları değiştirmemizi nasip etsin. Sonunda kendisinin sevdiği, Resûlullah Efendimiz'in tarif buyurduğu, Kur'ân-ı Kerîm'in, hadîs-i şerîflerin eşkâlini çizdiği iyi insan, iyi müslüman olmayı, bütün insanlığa faydalı müslüman olmayı Allah cümlemize nasip eylesin.

es-Selâmü aleyküm ve rahmetullâhi ve berekâtüh.