09.01.1992 - Recep Ayında Oruç, Nefis Terbiyesi, Helal Lokma

Bismillâhirrahmânirrahîm

Elhamdülillâhi Rabbi’l âlemin. Alâ külli hâlin ve fî-külli hîn. Ve's-selâtu ve's-selâmü alâ seyyidi'l evvelîne ve'l âhirîn. Senedinâ ve mededinâ ve üsvenite’l haseneti Muhammedini'l-Mustafa ve âlihî ve sahbihî ve men tebiahü bi- ihsânin ecmâin.

Emmâ ba’d.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in Ramazan dışında en çok oruç tuttuğu ay Receb ayıdır. Bu ayda çok oruç tutardı. Tutabildiğince çok tutardı. Bazı insanlar üç ayları oruçlu geçiriyorlar. Peygamber Efendimiz Ramazan dışında başka aylarda bir ayı bütünüyle oruçla geçirmemiş.

Bunu ben Mehmed Zahid Hocamız rahmetullahi aleyh'e sormuştum:

"Bunun esrarı nedir, niye böyle yapılıyor?" diye.

O tabi mütebessüm bir şekilde şöyle dedi:

"Hani insan Ramazan'da bazen orucunu zedeler, 60 gün kefaret cezasına düşecek durumu olur. İşte o zaman iki ay oruç tutması lazım gelir. Bir gün de bozduğu orucu kaza etmesi lazım, onun için ona 61 diyoruz. İşte bu üç aylarda oruç tutmaya başlarsa, böyle devam ettirdiği zaman bir kefaret olur. Ömründe bunu birkaç defa yapıvermek iyi olur. Çünkü insan belki farkına varmadan Ramazan'da keffaret orucu tutma durumuna düşmüş olabilir veyahut başka sebeplerden keffaret orucu tutması gerekir."

Üç ayları tutanlar o sebeple tutuyorlar.

Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem Receb ayında çok oruç tutarmış, Şaban'da da tutarmış. Ama Şaban'ın 15'inden sonra biz Ümmet-i Muhammed "Ramazan'a hazırlanalım." diye Şaban'ın 15'inden sonra tutmayı tavsiye etmemiş.

Neden?

O arada biraz yesin, vücudu güç kuvvet bulsun; hem de bir insan bir ibadeti devamlı yaparsa onun tesiri azalır. İnsan oruç tutmaya alışır;

"Zaten canım da istemiyor, rahat da oluyor. Sabahleyin işe gidiyorum, öğleyin gayet rahat oluyorum. Yemek parası vermek de gerekmiyor." der, bakarsın alışkanlık oluverir.

Halbuki arada oruç tutar, arada iftar ederse o zaman vücudunda alışkanlık olmaz, oruç kendisine zorlama yapar. Acıkır, canı bir şeyler ister ama "yememem lazım" diye kendisini tutar; o zaman orucun faydası daha fazla olur.

İmam Gazâlî rahmetullahi aleyh hazretleri;

"Zengin bile olsanız çoluk çocuğunuza arada kuru ekmek verin. Arada yokluğu tattırın." diyor.

Anlasın. Evet, zenginsiniz, her şeyi alabilirsiniz, çocuğunuzu seviyorsunuz ama "biraz açlığı tatsın" diye "arada kuru ekmek yedirin, arada aç bırakın" diye tavsiye ediyor. Biz de vücudumuzu bazen doyurup bazen aç bırakmak suretiyle hem açlığı öğretmiş oluyoruz, hem de olduğu zaman bile yememek iradesine sahip oluyoruz.

Bu bize neden lazım olacak?

İnsanın Allah yolunda gitmesi, Allah'ın sevdiği bir kul olması neye bağlı?

Nefsini yenmesine bağlı.

Hepimizin içinde bir nefis var. Peygamber Efendimiz;

"Benim de nefsim vardı, ben nefsimi Müslüman ettim." buyuruyor.

Öteki insanların nefisleri nasıldır?

Öteki insanların nefsi terbiye edilmemiş nefistir. Ona nefs-i emmâre derler.

İnne'n-nefse le emmâretün bi's-sûi âyet-i kerîmesinden alınmış bir tabir.

"Nefis insana çok kötülükleri emreder, çok tembellikleri emreder, çok günahları emreder."

Birçok insanın yıl başında eğlenmesi, haramlara dalması, başka zamanlarda ibadetleri yapmaması, namaz vaktinde kalkmaması, kazancını helal tarafından kazanmaması, arkadaşlarıyla çekişmesi, kavga etmesi vesaire kusurlu insanların kusurlarının nereden geldiğini düşünecek olursak sebebi nefistir. İnsanın içinde nefsi vardır. Bu nefsine mağlup oldu mu insan mahvoluyor. Bu nefsine galip oldu mu, nefsini yendi mi kurtuluyor.

Kad efleha men zekkâhâ. Ve kad hâbe men dessâhâ. "Kim nefsini ayıplarından temizleyebilmişse, içini terbiye edebilmişse, nefsini Müslüman edebilmişse felah bulur. Nefsinin esiri olmuşsa mahvolur."

İşte bu nefsin terbiye edilmesi için de oruç bir ibadet. Oruç, nefsi terbiye ibadeti. Nefsi yenmeyi öğrenme ibadeti. Tabi Ramazan'da bunu yapıyoruz ama Ramazan'a da bir hazırlık lazım. Peygamber Efendimiz'in hadîs-i şerîflerinden biliyoruz ki:

"Bir insanın kazancı haramsa, haram lokma yemişse kırk sabah namazı kabul olmuyor."

Bir haram lokma yediği zaman. Kırk sabah… Demek ki insan bir kere, haramdan kesildi, tevbe etti mi ondan sonra helal lokma yemeye dikkat edecek, kırk gün bekleyecek. Daha dur bakalım; daha önceden yediği haramların tesiri üzerinden gitmedi ki hayırlı bir gelişme olsun.

"Hocam! Bir şey olmuyor."

Daha dur bakalım. Daha kaç defa yıkanacaksın da ancak kirlerinden temizlenebilirsin. 40 gün geçecek. Dikkat edersek temizlenmek Receb ayından başlıyor. Tabii insan oruç tutuyor.

Muhterem Kardeşlerim;

Oruç hususunda her zaman söylediğimiz bir söz var.

Oruçlu insan ne yapacak?

Yemeyecek, içmeyecek, evliyse hanımının yanına yanaşmayacak.

Yemek haram mı?

Değil.

Su içmek haram mı?

Değil.

Evli bir insansa hanımı haram mı?

Değil.

Ama oruç helal olan şeyleri bile yapmamak egzersizi, idmanı oluyor.

Oruçta helal olan şeyleri bile yapmamak esas olduğuna göre, haram hiç yapılır mı?

Tabi haramın hiç olmaması lazım. Zaten mü'min bir insanın haramdan son derece titiz bir şekilde kaçınması lazım. Kazancının helal olmasına çok dikkat etmesi lazım.

O bakımdan bu günlerden lokmanıza dikkat etmeye başlayın. Sonra "Ramazan'dan feyiz alamadım, bir şey olmadı." demeyin.

Peygamber Efendimiz şöyle buyuruyor:

"Mahrum olan insan, Ramazan geçtiği halde feyze eremeyip bomboş bir şekilde Ramazan'ı geçiren insandır."

O insan hakikaten mahrumdur. Ramazan'ın bomboş geçmemesi için şimdiden tedbir alacaksınız. Evvela kazancınızın helal olup olmadığına dikkat edeceksiniz. Bu günlerden helal lokma yemenin tedbirine başlayacaksınız. Çünkü en aşağı 40 gün haramın tesiri devam eder. Alıştırmalar, tedbirler iki ay önceden başlıyor. Onun için lokmanızın helal olmasına dikkat edin.

Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem Kâbe'yi çok seviyordu, boynu büküktü, çok istiyordu; o sıralar Kudüs tarafına dönülüyordu. Mekke-i Mükerreme'deyken Kâbe'nin bu tarafında dururdu, Kâbe'ye doğru da dönmüş olurdu. Kudüs'e dönerken öyle bir yerde dururdu ki Kâbe'ye de dönmüş olsun. Ama Medine-i Münevvere'de Kudüs'e dönünce Kâbe arka tarafta, aşağıda kalıyordu. O da mahzun oluyor, gökyüzüne bakıp duruyordu.

Sonra kıbleyi Kâbe'ye doğru döndürme âyet-i kerîmesi indi. Hatta Mescid-i Kıbleteyn denilen mescitte. Orada namaza durmuşlardı; bir rekâtını Kudüs'e doğru dönmüşken, öteki rekâtlarını da Kâbe-i Müşerrefe'ye doğru dönerek kıldılar, 180 derece geriye döndüler. Artık ondan sonra hep Kâbe-i Müşerrefe'ye doğru namaz kılmaya başladık. "İstikbali kıble" namazın farzlarından birisidir. Biz de kıble olarak o tarafa doğru dönüyoruz.

İbadet ve kıble için bile gayrimüslimlere uyulmuyor.

İbadet için bile, kıble konusunda bile gayrimüslimlere uyulmuyor da günahlarda nasıl uyulur? Ehl-i Kitab, hristiyan ve yahudiler kendilerine peygamber gelmiş olan insanlardır, kitap inmiş insanlardır, onlara bile uymak doğru olmuyor da Müslümanlar kâfirlere nasıl uyar?

Onun için kendimize bir çekidüzen vereceğiz. Bu çekidüzen vermek şu günlerden başlayacak.

Bir kere lokmamızı bir düşünelim. Kazancımız helal mi, değil mi? Allah'ın sevdiği tarzda mı kazanıyoruz, yoksa sevmediği tarzda mı kazanıyoruz? İnsan haram eşyayı satarak kazanç sağlarsa kazancı haram olur. Helal eşya satarken haram vakitte satarsa kazancı haram olur. Cuma vaktinde dükkânı kapatmayı emretmiş, o zaman satarsa haram olur. Gasben, gadren veya aldatarak, zulmen kazanç sağlarsa, aldatarak, hak etmeden sağlarsa haram olur.

Kazancımıza dikkat edeceğiz; bir. Bu günlerden başlayacağız, kazancımıza dikkat edeceğiz.

Ondan sonra, günahlarımızın affolması için en uygun hal, oruçlu olmak olduğundan bu günlerde oruca fazla gayret edeceğiz. Oruca fazla düşkün olacağız. Receb ayı içinde tutabildiğimiz kadar oruç tutacağız. Yedi gün oruç tutarsak, cehennem yedi kattır, yedi kat cehennemin yedi kapısı kapanmış oluyor. Sekiz gün oruç tutarsa, cennet sekiz kattır, sekiz kat cennetin sekiz kapısı açılmış oluyor. Daha fazla tutarsa daha büyük ecirlere, sevaplara nail oluyor. Nefsimizi terbiye etmeye bu günlerden başlamamız lazım geliyor.

Hususi olarak Receb'in ilk cuma akşamıdır. Meleklerin bile methettikleri, rağbet ettikleri bir akşamdır.

İhtiyar bir zât;

"Yâ Resûlallah! Receb ayında tam oruç tutmak iyi olurdu ama benim tâkatim yok." demiş.

Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem;

"Başında tutarsın, ortasında tutarsın, sonunda tutarsın; üç gün tutmuş olursun.

El-hasenetu bi-aşri emsâlihâ. "Allah sana 30 gün tutmuş gibi sevap verir." buyurmuş.

Bu da hatırınızda olsun. Tabi yaşlısı var, genci var. Demek ki başında, ortasında, sonunda oruç tutmak da o sevabı kazanmanıza vesile olacak. Efendimiz'in tavsiyesi bu. Orucu böyle tutarsınız.

Allah-u Teâlâ hazretleri dünyanın ve ahiretin sevaplarına, hayırlarına nail eyleyip, muratlarımıza vasıl eyleyip iki cihanda cümlemizi aziz ve bahtiyar eylesin. Cennetiyle cemâliyle müşerref eylesin.

Bi-hürmeti esrârı sûreti’l fatiha.