00.06.2000 - Borç Almak, Allah Korkusu

el-Hamdü li'l-lâhi rabbi'l-âlemîne hamden kesîran tayyiben mübâreken fîhi. Kemâ yuhibbu ve yerdâ, ve yenbağî li-celâli vechihîl kerim. Ve's-salâtü ve's-selâmü alâ seyyidi'l-evvelîne ve'l-âhirîne şefîi'l-ümmeti, nebiyyir rahmeti  Muhammedini'l-Mustafâ ve âlihî ve sahbihî ve men tebiahû bi-ihsânin zevi’s-sıdkı ve’l-vefâ.

Emmâ ba'd:

إِذَا أَفْصَحَ أَوْلَادُكُمْ فَعَلِّمُوهُمْ: لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ، ثُمَّ لَا تُبَالُوا مَتَى مَاتُوا؛ وَإِذَا تَقَرَّؤُوا فَمُرُوهُمْ بِالصَّلَاةِ. ابْنُ السُّنِّيِّ عَنِ ابْنِ عَمْرٍو.

İzâ efsaha evlâdüküm fe-‘allimûhüm lâ ilâhe illallahü sümme lâ tübâlû metâ mâtû ve izâ tekraû fe-mürûm bi’s-salâti.

Peygamber sallallahu aleyhi vessellem efendimiz, bu metnini okuduğum hadîs-i şerîf’inde buyuruyor ki;

İzâ efsaha evlâdüküm. Sizin evlatlarınız konuşmaya başlayınca, fasih konuşmaya başlayınca, yani derdini anlatabilecek hale gelince.

Fe-‘allimûhüm lâ ilâhe illallahü. Ona Lâ ilâhe illallah’ı öğretin. Yani hem manası herhalde, çünkü artık sözü anlamaya başlıyor, hem de telafuzunu öğretin. Söylemesini öğrensin, manasını da bilsin.

Sümme lâ tübâlû metâ mâtû. Sonra ne zaman ölecekse ölsün, gam çekmeyin, aldırmayın. Yani Lâ ilâhe illallah’ı öğrettikten sonra, dininin temelini öğretmiş oluyorsunuz.

Artık bu hal üzerine sizden büyük vebal gitmiş oluyor. Artık nerede, ne zaman ölecekse ölsün, üzülmeyin. Yani çünkü, ben Lâ ilâhe illallah ile başlattım. Dinine, ana İslam akidesine onu sahip kıldım falan manasına.

Ve izâ tekraû. Okuduğunuz zaman da, yani çocuk karşınıza geçip te, siz şunu oku bakalım, bunu oku bakalım, şu şöyledir, bu böyledir diye, okumayı öğrettiğiniz zamanda.

Fe-mürû bi’s-salâti. Namaz kılmayı ona emredin. Okumaya başlayınca da namaz kılmayı emredin. İlk başta söz söylemeye başlayınca, Lâ ilâhe illallah’ı öğretin. Okumaya başlayınca da namaz kılmayı öğretin.

إِذَا أَقْرَضَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ قَرْضًا، فَأَهْدَى إِلَيْهِ طَبَقًا، فَلَا يَقْبَلْهُ؛ أَوْ حَمَلَهُ عَلَى دَابَّةٍ، فَلَا يَرْكَبْهَا، إِلَّا أَنْ يَكُونَ جَرَى بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ قَبْلَ ذٰلِكَ . ص هـ ق عَنْ أَنَسٍ.

İzâ akrada ehadüküm ehâhü kardan fe-ehdâ ileyhi tabakan fe-lâ yakbelhü ev hamelehû ‘alâ dâbbetin fe-lâ yerkebhâ illâ en yekûne cerâ beynehû ve beynehû kable zâlike.

Sizden biriniz bir arkadaşına borç para verdiği zaman, ona bir tabak hediye gönderirse, Fe-lâ yakbelhü. Onu kabul etmesin. Çünkü borç verdi, faiz olur.

Ev hamelehû ‘alâ dâbbetin. Yahutta bin atıma derse, atına bindirmek isterse.

Fe-lâ yerkebhâ. Ata binmesin. Çünkü borç verdi, bir menfaat sağlamış oluyor. Yani faiz gibi oluyor. Borç karşılığında sağlanan her menfaat, faiz grubuna girer. Ona binmesin. Atına bindirmek isterse de binmesin, tabak hediye etse de almasın, bir tabak içinde bir şey de.

İllâ en yekûne cerâ beynehû ve beynehû kable zâlike.

Ancak bunun istisnası var. Bu borç verme işleminden önce de tabak hediye ediyordu, atına bindiriyordu, arabasına diyelim biz şimdi, aralarında bu olup geliyorsa o zaman mahsuru yok. Demek ki, adet böyle. Ama borç verdikten sonra böyle yapmaya başlıyorsa, o zaman olmaz, faiz olur. Çünkü daha önce yapmıyordu, borçtan dolayı yapıyor. Faize girer. O zaman kabul etmesin diye, Efendimiz sallallahu aleyhi vessellem böyle bir tavsiyede bulunuyor.

إِذَا اقْشَعَرَّ جِلْدُ الْعَبْدِ مِنْ خَشْيَةِ اللهِ، تَحَاتَّتْ عَنْهُ خَطَايَاهُ، كَمَا يَتَحَاتُّ عَنِ الشَّجَرَةِ الْبَالِيَةِ وَرَقُهَا. هب طب وَالشَّافِعِيُّ وَالْحَكِيمُ عَنِ الْعَبَّاسِ.

İzâ ikşe’arra cildü’l-‘abdi min haşyetillahi tehâttet ‘anhü hatâyâhü ke-mâ yetehâttü ‘ani’ş-şecerati’l-bâliyeti varakuhâ.

Bu son hadîs-i şerîfteki mana da şöyle. Kulun cildi, Haşyetullah’tan ürperirse,

tehâttet ‘anhü hatâyâhü, Üzerindeki günahlar, sapır sapır dökülür. Allah korkusundan kul ürperir, titrerse, günahları sapır sapır dökülür.

Ke-mâ yetehâttü ‘ani’ş-şecerati’l-bâliyeti varakuhâ. Yaşlı, kurumuş ağaçtan, kuru yaprakların döküldüğü gibi. Allah korkusundan ürperiyor, ay diyor, titriyorsa bir kulun derisi, onun günahları sapır sapır dökülür, kuru yapraklar gibi. 

Allahu Teâlâ hazretleri, şu dünya hayatının imtihanında cümlemizi muvaffak eylesin. Haramlardan, günahlardan korusun. Rızasına uygun yaşamayı nasip eylesin.

Esselâmü aleyküm ve rahmetullâhi ve berekâtüh!..